Włączanie się do ruchu to sytuacja, która w zasadzie rozpoczyna każdą naszą jazdę samochodem po drogach publicznych. Napotkamy też inne samochody, które będą chciały włączyć się do ruchu, w tym autobusy, dla których obowiązują trochę inne zasady. Kto i kiedy ma pierwszeństwo? Czym jest a czym nie jest włączanie się do ruchu? Na te pytania postaramy się odpowiedzieć poniżej.

Co na ten temat mówi ustawa?

Definicja włączania się do ruchu

Z powyższej definicji wynika, że włączaniem się do ruchu nie jest na przykład:

• startowanie na zielonym świetle lub po otworzeniu szlabanu (wynika z warunków ruchu)
• zjeżdżanie z bus-pasa (to nie jest pas dla pojazdów powolnych)
• wjeżdżanie na drogę główną z drogi podporządkowanej (droga podporządkowana jest przecież już włączona do ruchu)

Zilustrujmy zatem kilkoma przykładami to, co jest włączaniem się do ruchu:

Mając już świadomość, w jakich przypadkach podlegamy przepisom mówiącym o włączaniu się do ruchu, zobaczmy, co te przepisy tak naprawdę mówią.

Zachowanie kierowcy przy włączaniu się do ruchu

W zacytowanym wyżej Art.17 ust.2 powiedziane jest, że należy zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa innym pojazdom i uczestnikom ruchu. Czy to oznacza, że każdy kto jest już uczestnikiem ruchu, czyli porusza się po drodze na którą chcemy wjechać, ma pierwszeństwo przed nami? Odpowiedź brzmi: tak. Nawet, jeśli jest to motorower, rower, lub pojazd zaprzęgowy - każdemu pojazdowi należy ustąpić pierwszeństwa przy włączaniu się do ruchu.

Dodajmy, że zamiar włączenia się do ruchu musi być zawsze jednoznacznie sygnalizowany kierunkowskazem (lub w inny sposób, np. w przypadku rowerów).

Szczególny przypadek - autobus

Ustawa w szczególny sposób traktuje autobusy i trolejbusy włączające się do ruchu. Mówi o tym kolejny artykuł:

Tak więc w przypadku autobusu, jeśli sytuacja ma miejsce w obszarze zabudowanym, ma on pierwszeństwo przed innymi pojazdami podczas włączania się do ruchu. Nieważne, czy jest to autobus komunikacji miejskiej, PKS lub prywatny - autobusy i trolejbusy ruszające z przystanku mają pierwszeństwo przy włączaniu się do ruchu. Oczywiście zamiar ten musi być odpowiednio wcześnie zasygnalizowany kierunkowskazem, tak jak u wszystkich pojazdów.

Przyjrzyjmy się poniższym obrazkom:

Na pierwszym obrazku autobus ma pierwszeństwo przed jadącymi z tyłu samochodami, co uwidacznia zielona strzałka przed autobusem i czerwona strzałka przed samochodami, a na drugim nie. Różnica jest taka, że pierwsza sytuacja występuje na obszarze zabudowanym, o czym świadczy widoczny na obrazku znak D-42 "Początek odcinka drogi przebiegającego przez obszar zabudowany" Natomiast na drugim obrazku miejsce wyjazdu z zatoki leży poza obszarem zabudowanym. Zostało to dodatkowo podkreślone poprzez umieszczenie w widocznym miejscu znaku D-43 "Koniec odcinka drogi przebiegającego przez obszar zabudowany" Zauważmy, że w obu przypadkach autobus ma włączony kierunkowskaz - oznacza to, że chce włączyć się do ruchu - co jest warunkiem zastosowania przepisów o włączaniu się do ruchu.

Jak jednak w większości sytuacji, tutaj również przepisy nie zastąpią zdrowego rozsądku kierowców. Dlatego w ustępie 2 jest powiedziane, że kierowca autobusu nie może wymuszać pierwszeństwa bez względu na sytuację, tylko musi się upewnić, czy rzeczywiście, zgodnie z przepisami, samochód jadący z tyłu go przepuszcza i czy nie ma innego zagrożenia przy włączaniu się do ruchu.

Wyobraźmy sobie na przykład sytuację, kiedy w celu ustąpienia pierwszeństwa autobusowi ruszającemu z przystanku, samochód nadjeżdżający z tyłu gwałtownie hamuje, powodując tym kolizję z innymi samochodami jadącymi za nim. Kierowca samochodu osobowego może też zdać sobie sprawę, że jedzie ze zbyt dużą prędkością, aby wyhamować przez autobusem. Czy kierowca autobusu o tym wie? Niekoniecznie. Dlatego przed wyjazdem z zatoki musi upewnić się, że sytuacja na drodze pozwala mu na bezpieczne włączenie się do ruchu.

W praktyce, na jezdniach wielopasowych, kierujący widząc stojący na przystanku autobus, najczęściej zmienia pas na sąsiedni, żeby umożliwić autobusowi włączenie się do ruchu. Unika w ten sposób zmniejszania prędkości i zatrzymywania się.

Pamiętajmy, że zmniejszenie prędkości i zatrzymanie się jest obowiązkiem kierujących a nie tylko objawem kultury komunikacyjnej. Bezpieczna realizacja wymagań tego przepisu wymaga współdziałania kierującego autobusem i innych kierujących.

Jeszcze bardziej szczególny przypadek - autobus szkolny

Nieco odmiennie sformułowane są przepisy dotyczące autobusu szkolnego:

Art 57 definiuje autobus szkolny jako autobus przeznaczony do przewozu zorganizowanych grup dzieci i młodzieży do lat 18, na przykład do szkoły. Musi być oznaczony z przodu i z tyłu kwadratowymi tablicami barwy żółtej z symbolem dzieci barwy czarnej.

W świetle Art 18a, autobus szkolny ma pierwszeństwo przy włączaniu się do ruchu nie tylko na obszarze zabudowanym, ale również na obszarze niezabudowanym - czyli zawsze. Jest to więc dodatkowy przywilej, o którym muszą pamiętać kierowcy

Zauważmy też, że kierowca autobusu szkolnego jest niejako uprawniony do kierowania ruchem w określonej sytuacji, czyli podczas postoju, kiedy z autobusu wysiadają dzieci. Więcej na temat zachowania wobec autobusów, w tym autobusów szkolnych, przeczytasz w artykule Przepisy dotyczące autobusu.